Kategorie Zdrowie

Udar słoneczny – jakie są objawy i jakie podjąć działania, gdy już do niego dojdzie?

Na udar słoneczny szczególnie narażone są małe dzieci i osoby starsze. Jednak zbyt długie wystawianie się na słońce, bez zachowania podstawowych zasad ostrożności (jak chociażby nakrycie głowy), może prowadzić do porażenia słonecznego u każdego człowieka. Poznaj charakterystyczne objawy udaru wynikającego z przegrzania organizmu i dowiedz się, co robić, by się przed nim uchronić, a także jakie podjąć działania, gdy już do niego dojdzie.

udar słoneczny
Freepik.com

Czym jest udar słoneczny?

Udar słoneczny (porażenie słoneczne) to postać udaru cieplnego, do którego dochodzi na skutek zbyt intensywnego, długotrwałego i bezpośredniego działania promieni słonecznych, przede wszystkim na głowę oraz kark. Przegrzany organizm traci zdolność prawidłowej termoregulacji, w wyniku czego zgromadzone w nim ciepło nie może być efektywnie oddawane na zewnątrz.

Miejscowe działanie promieni słonecznych na skórę głowy prowadzi do przekrwienia opon mózgowych i mózgu, a gdy temperatura wewnątrz ciała przekracza 41 stopni Celsjusza, rozpoczyna się proces denaturacji białek oraz uszkodzenia fosfolipidów błon komórkowych.

Kto jest szczególnie narażony na udar słoneczny?

– dzieci (naturalna termoregulacja organizmu jeszcze nie została w pełni ukształtowana),

– osoby starsze (termoregulacja jest już znacznie słabsza),

– ludzie przyjmujący niektóre leki, m.in. antyhistaminowe, moczopędne, antydepresyjne i rozszerzające naczynia krwionośne,

– osoby pracujące fizycznie podczas upałów,

– chorzy na cukrzycę i choroby serca,

– osoby otyłe oraz pozostające pod wpływem alkoholu.

Jednak udar słoneczny może dotknąć każdego, kto nie przestrzega podstawowych zasad bezpiecznego korzystania ze słońca.

Kiedy najczęściej dochodzi do udaru słonecznego?

– w gorącym klimacie,
– w parne i upalne dni,
– podczas zabaw i spacerów w czasie dużego nasłonecznienia (zwłaszcza, gdy nie osłania się głowy),
– prac polowych w warunkach mocnego nasłonecznienia (sianokosy, żniwa),
– plażowania w okresie dużych upałów.

udar słoneczny
Freepik.com

Objawy udaru słonecznego:

– bardzo silne bóle i zawroty głowy,
– szum w uszach,
– gorączka,
– dreszcze i obfite pocenie się,
– nudności, a nawet wymioty,
– często zaczerwienienie skóry (aż do oparzenia I stopnia, rzadziej II stopnia, odsłoniętych części ciała),
– zwiotczenie mięśni,
– sztywność karku,
– zaburzenia rytmu serca,
– przyspieszenie tętna,
– osłabienie organizmu,
– mroczki przed oczami,
– problemy z mową (niewyraźna i bełkotliwa),
– chwiejny, niepewny chód, ociężałość,
– ogólny niepokój i zdezorientowanie,
– omdlenie, zaburzenia świadomości lub utrata przytomności,
– krwotok z nosa (zwłaszcza u dzieci).

Objawy udaru słonecznego mogą pojawić się nawet 6 do 8 godzin po zejściu ze słońca. Mogą wykazywać różny stopień nasilenia, a także stopniowo narastać.

Nie można ich bagatelizować, bo nie podjęcie właściwych działań, może zakończyć się nawet śmiercią chorego!

udar słoneczny
Freepik.com

Udar słoneczny u dziecka

Małe dzieci są szczególnie narażone na udar słoneczny, ponieważ mają cienkie włosy i delikatną pokrywę czaszki, która jeszcze nie jest zrośnięta we wszystkich miejscach. Mózg malucha jest słabo chroniony przed promieniowaniem słonecznym. W związku z tym, trzeba zawsze pamiętać o nakryciu głowy.

Ponadto, u dzieci mechanizmy termoregulacyjne nie działają całkowicie sprawnie. Nie pocą się i nie odprowadzają ciepła, jak osoby dorosłe, dlaczego znacznie szybciej może dojść u nich do przegrzania organizmu.

Objawy udaru słonecznego u dzieci:

– bóle i zawroty głowy,
– dreszcze,
– wysoka temperatura (nawet do 42 stopni Celsjusza),
– nudności i wymioty,
– biegunka,
– problemy z oddawaniem moczu, skąpomocz,
– przyspieszony oddech oraz trudności z oddychaniem,
– wysokie ciśnienie,
– ogólne osłabienie i wycieńczenie organizmu,
– zmiana zachowania (niepokój, płacz),
– wiotkość mięśni,
– brak potliwości,
– poparzenie, zaczerwienie i wysuszenie skóry,
– utrata przytomności.

Udar słoneczny u dziecka jest stanem zagrożenia życia, dlatego po zaobserwowaniu powyższych objawów należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe.

udar słoneczny
Freepik.com

Udar słoneczny: pierwsza pomoc

Co robić kiedy już wiemy, że mamy do czynienia z udarem słonecznym?

1. Osobę z udarem słonecznym, która jest przytomna należy odprowadzić, a nieprzytomną przenieść do chłodnego, zacienionego i przewiewnego miejsca (ale nie silnie ochłodzonego, aby nie spotęgować problemów z sercem!).

2. Należy rozpiąć, a nawet zdjąć z niej sztywną, uciskającą i nie przepuszczającą powietrza odzież.

3. Chory powinien leżeć na plecach, z lekko uniesionymi do góry nogami. Gdy twarz jest zaczerwieniona (łagodniejsze stadium), może przebywać w pozycji półsiedzącej, natomiast gdy twarz jest blada (silny udar), powinna leżeć tak, by głowa znajdowała się poniżej tułowia.

4. Zaleca się stosowanie chłodnych okładów z wody lub lodu zawiniętego w ręcznik, zwłaszcza na czoło i kark. Można też spryskać go wodą termalną i wachlować. Nie można natomiast chorego wkładać do bardzo zimnej wody lub ochładzać go samymi kostkami lodu, bo może dojść do szoku termicznego).

Zimna woda wywołuje dreszcze, a to z kolei zwiększa produkcję ciepła przez organizm. Dodatkowo zanurzenie w zimnej wodzie może doprowadzić do obkurczenia naczyń podskórnych, co w konsekwencji zaburza odbiór wewnętrznego ciepła przez skórę.

5. Ważne jest nawadnianie organizmu. Osoba z udarem słonecznym musi pić (najlepiej chłodną wodę) często, ale w niewielkich porcjach.

6. Jeśli stan chorego jest stabilny i udało się obniżyć temperaturę jej ciała, należy pozostawić go w pozycji leżącej i wezwać pogotowie ratunkowe.

7. Jeśli zemdlał, ale oddycha i ma wyczuwalne tętno, należy go ułożyć w pozycji bocznej bezpiecznej i rozpocząć udzielanie pierwszej pomocy.

8. W przypadku utraty oddechu, braku wyczuwalnego tętna, należy niezwłocznie przejść do resuscytacji krążeniowo-oddechowej i prowadzić ją aż do przybycia lekarza.

udar słoneczny
Freepik.com

Udar słoneczny: leki i leczenie

Leczenie polega przede wszystkim na schładzaniu ciała osoby dotkniętej udarem słonecznym, czyli stosowaniu chłodnych kompresów, żeli i maści chłodzących. Ma to na celu obniżenie wysokiej temperatury jego ciała.

Bardzo ważne jest również odpowiednie nawodnienie chorego, najlepiej wodą.

Z kolei, gdy doszło do poparzenia skóry przez działanie promieni słonecznych, trzeba zastosować środki łagodzące oparzenia słoneczne i regenerujące uszkodzone tkanki.

Udar słoneczny może stanowić zagrożenie dla życia, dlatego już przy pierwszych objawach trzeba skonsultować się z lekarzem, bądź jeśli wymaga tego sytuacja, wezwać pogotowie ratunkowe!

Ile trwa udar słoneczny?

Czas trwania udaru słonecznego zależy od stopnia przegrzania organizmu i pojawienia się objawów związanych z nadmiernym nasłonecznieniem. Czasami może on przechodzić łagodnie i jego skutki będą odczuwalne tylko przez jeden wieczór, innym razem mogą wystąpić: bardzo wysoka temperatura, drgawki, wymioty czy omdlenia. Wtedy niezbędna będzie specjalistyczna pomoc medyczna i być może pobyt w szpitalu.

Niestety nawet po ustąpieniu objawów udaru, mogą pojawić się powikłania, które w najgorszych przypadkach mogą zakończyć się śmiercią.

W wyniku udaru słonecznego może dojść do wielu groźnych skutków ubocznych, tj.:
– niewydolność nerek,
– niewydolność płuc,
– niedokrwienie i zaburzenia rytmu serca,
– poparzenie skóry I i II stopnia,
– drgawki,
– śpiączka.

Trudno jednoznacznie określić czas trwania udaru słonecznego, ponieważ każdy przypadek jest inny. Jednak zdecydowanie lepiej jest zapobiegać niż go leczyć.

szpital
Freepik.com

Udar słoneczny – zapobieganie

Co robić, aby uniknąć udaru słonecznego?

1) w godzinach największego natężenia słońca (między godz. 11:00 a 15:00) przebywać w zacienionych miejscach,

2) jednorazowo nie wystawiać się na słońce dłużej niż przez 15-20 minut (po tym czasie trzeba schronić się w cieniu chociaż na chwilę),

3) chronić głowę nakryciem w jasnym kolorze (np. przewiewną czapką),

4) zakładać cienkie, lekkie i przewiewne ubrania (najlepiej z naturalnych tkanin i w jasnych kolorach),

5) nosić okulary przeciwsłoneczne,

6) pić dużo wody (minimum 2 l),

7) bezwzględnie unikać alkoholu, a także ograniczyć kawę, napoje gazowe oraz energetyczne,

8) chłodzić ciało, np. spryskując je wodą termalną.

nawadnianie organizmu
Freepik.com

Pamiętaj, że udar słoneczny może zdarzyć się każdemu. Zachowuj więc środki ostrożności i nie ignoruj pierwszych objawów osłabienia cieplnego

Źródło: medonet.pl | Fotografie: Freepik.com